รูปเหมือนหลวงพ่อเงินว่าด้วยน้ำหนักตำรับชาวพิจิตร

ก่อนอื่นใดต้องแสดงความเข้าใจก่อนว่า คำนิยาม รูปหล่อหลวงพ่อเงิน “พิมพ์นิยม” และ “พิมพ์ขี้ตา”
นี้ไม่ใช่คำที่ชาวพิจิตรเขาเรียก คำสองคำนี้เพิ่งมาเกิดเมื่อไม่กี่ปีนี้เอง แต่เดิมคนพิจิตรเขาเรียกพระรูปหล่อหลวงพ่อเงิน
ตามน้ำหนัก และ สันฐานขององค์พระโดยแบ่งเป็นสองประเภทคือ

1. แบบแบน (จอบเล็ก –จอบใหญ่)
2. แบกกลม (พิมพ์นิยม – พิมพ์ขี้ตา)

แบบแบน ก็คือพระเครื่องหลวงพ่อเงินพิมพ์ จอบเล็ก และจอบใหญ่ เชื่อกันว่าพิมพ์จอบเล็กสร้างก่อนพิมพ์อื่น ๆ
ทั้งหมดโดยช่างฝีมือชาวบ้าน และเป็นต้นแบบใหนการจัดสร้างเป็นทางการในเวลาต่อมา

แบบกลม ก็คือพระเครื่องหลวงพ่อเงินรูปหล่อ หรือรูปเหมือนของท่านแบบลอยองค์ พิมพ์นิยม และพิมพ์ขี้ตา

นอกจากนี้ชาวพิจิตรเขายังประมาณน้ำหนักของพระเอาไว้กับการเรียกขานด้วย
โดยเฉพาะอย่างยิ่งพระรูปเหมือนหล่อโบราณที่เรียกว่าแบบกลมนั้นมีอยู่ด้วยกัน 2 ขนาดคือ ขนาดน้ำหนักหกสลึง
และแบบขนาดน้ำหนักหนึ่งบาท ( เป็นเพียงค่าน้ำหนักประมาณการมิใช่น้ำหนักแท้จริงของพระ )

1. พระรูปหล่อหลวงพ่อเงินพิมพ์ขี้ตา พระรูปหล่อหลวงพ่อเงินพิมพ์ขี้ตา แต่ก่อนเขานิยมเรียกกันว่า แบบกลมหกสลึง
(คำว่า “ขี้ตา” เพิ่งจะมาเรียกไม่กี่สิบปีนี้เอง) สมัยก่อนใครมีหลวงพ่อเงินก็จะนำมาอวดกันคุยกันถามว่า แบบ กลม หรือ
แบบแบน
คำว่าพิมพ์ขี้ตานี้เพิ่งจะมานิยามกันตามลักษณะของพระที่มีเม็ดโลหะเป็นติ่งเล็กอยู่ตรงหัวตาซ้ายย้อยลงมาข้างล่าง
ก็เลยเรียก พิมพ์ขี้ตาตามสภาพที่เห็น แบบกลมพิมพ์ขี้ตา เท่าที่พบมามีขนาดหกสลึงเท่านั้นยังไมพบขนาดหนึ่งบาท
พิมพ์ขี้ตา สร้องก่อนพิมพ์นิยมประมาณว่ามีอยู่ไม่เกิน 2 พันองค์ และแยกออกเป็นหลายพิมพ์เช่น แบ่งเป็นพิมพ์ 3 ชาย 4 ชาย 5 ชาย โดยสักเกตุจากริ้วจีวร เป็นงานช่างฝีมือชาวบ้านจึงมีความงดงามเรียบร้อยสู้พิมพ์นิยมไม่ได้ หลวงพ่อเงินพิมพ์นี้เทหล่อแบบวิธีแม่พิมพ์ประกบหรือเทแบบเบ้าหก พระพิมพ์ขี้ตาจึงมีเนื้อเกินมาก และมีตะเข็บข้างทุกองค์

2. พระรูปหล่อหลวงพ่อเงินพิมพ์นิยม ชาวพิจิตรรู่นเก่าก่อน เรียกพระรูปหล่อพิมพ์นิยมนี้ว่า “แบบหกสลึง” ซึ่งเป็นขนาดมาตรฐานที่พบเห็นกันอยู่ในขณะนี้ ….แต่จะเชื่อหรือไม่ว่า… คนพิจิตรเขายืนยันว่า แบบพิมพ์นิยมนี้มี 2 ขนาด คือแบบน้ำหนัก 1 บาท และ น้ำหนัก 6 สลึง นั้นก็คือแบบ พิมพ์นิยมที่สะสมเช่าหากันอยู่เวลานี้นั้นเอง

สำหรับพระเครื่องหลวงพ่อเงินน้ำหนัก 1 บาท แท้จริงแล้วก็คือพระรูปหล่อหลวพ่อเงินที่หลวงพ่อเงินอนญาติให้จัดสร้างเพื่อ หาทุนทรัพย์สร้างพระอุโบสถวัดห้วยเขน นั้นเอง (วัดห้วยเขนเป็นวัดในอุปถัมภ์ของหลวงพ่อเงินอีกวัดหนึ่ง) โดยผู้ที่ทำบุญสร้างพระอุโบสถวัดห้วยเขนจำนวน 1 บาท จะได้พระรูปเหมือนหลวงพ่อเงินหนึ่งองค์ หรือ จะเลือกภาพถ่ายบูชาขนาดประมาณห้านิ้วอย่างใดอย่างหนึ่งก็ได้ โดยพระพลวงพ่อเงินน้ำหนักหนึ่งบาทนี้มีขนาดเล็กกว่าพิมพ์นิยมขนาดหกสลึงเล็ก น้อย แต่มีรายละเอียดพิมพ์ทรงคล้ายกันมาก แต่..โปรดทราบและสังเกตุให้ดีว่า พระห้วยเขนพิมพ์นิยม หรือ หลวงพ่อเงินพิมพ์นิยมน้ำหนักหนึ่งบาทนี้เป็นพิมพ์ที่ไม่มีรอบตะไบบั้งแขน ไม่มีโค้ดลับ หรืออักขระใด ๆ กำกับทั้งสิ้น ถ้าท่านพบว่ามีรอยตะไปหรือ มีโค้ดลับอะไร อักขระใด ๆ ในองค์พระแล้ว ให้เข้าใจได้เลยว่าเป็นพระหลวงพ่อเงินห้วยเขนรุ่นอื่นไม่ใช่รุ่นน้ำหนัก หนึ่งบาทที่กำลังกล่าวถึง รูปหล่อพิมพ์นิยมน้ำหนักหกสลึง เป็นพระเครื่องที่หลวงพ่อเงินอนุญาตให้คณะศิษย์จัดสร้างอย่างเป็นทางการในรา ปี พ.ศ.2448-2452 ซึ่งท่านมีอายุกว่า 90 ปีแล้ว การจัดสร้างครั้งนี้มีพระเครื่องทั้งหมด 3 พิมพ์คือ

1. รูปหล่อลอยองค์น้ำหนึกหกสลึง (พิมพ์นิยม)
2. เหรียญจอบใหญ่ (ไข่ปลาหรือข้างเม็ด)
3. เหรียญหล่อจอบเล็ก

โดยช่างจากบ้านช่างหล่อเป็นผู้ดำเนินการ จากข้อมูลเชิงลึกที่มีผู้ค้นคว้าและได้รับการเปิดเผย ออกมาเมื่อประมาณยี่สิบกว่าปีมาแล้วว่าผู้ปั้นหุ่นหลวงพ่อเงินเป็นช่างฝีมือ สตรีระดับแนวหน้าของยุคนั้น ชื่อ วัน สุทัสน์ ณ อยุธยา “คุณยายวัน” หรือ “คุณย่าวัน” นั้นมีลูกหลานมากมายหลายคนที่ได้รับการถ่ายทอดบอกเล่าถึงประวัติการสร้าง พลวงพ่อเงิน และยังได้รับพระหลวงพ่อเงินตกทอดมาอีกด้วย

นอกจากลูกหลานของท่านจะยืนยันว่าคุณยายวัน สุทัศน์ ณ อยุธยา เป็นช่างปั้นหุ่นหลวงพ่อเงินพิมพ์นิยม และแบบจอบใหญ่จอบเล็กแล้ว ยังยืนยันว่ามิได้มีเฉพาะเนื้อทองเหลืองหรือทองผสมเท่านั้น ยังมีเนี้อเงินอีกด้วย เกี่ยวกับโลหะที่นำมาใช้สร้างพระหลวงพ่อเงินคนพิจิตรทราบมานานว่านอกจาก เนื้อเงินแล้วยังมีเนื้อทองคำ นาค แต่ไม่มาก พิจิตรยุคก่อนโน้นเป็นเมืองแห่งโรงสีไฟหรือโรงสีข้าว พ่อค้าคหบดีร่ำรวยมีมากล้วนเป็นลูกศิษย์ของหลวงพ่อ ในเมื่อนำเงินมาสร้างได้แล้วทองคำกับนากจะไปยากอะไร เพียงแต่ขอสร้างกันเป็นส่วนตัว อย่าลืมว่าแม้ตะกรุดหลวงพ่อก็อนุญาตให้ใช้ทองคำสร้างมาแล้ว